บทความเกี่ยวกับ คุมกำเนิด
คนเป็นคนที่ - 5180 [Date : 14 เม.ย. 2553 ]   
 
วิธีแก้ไขอาการข้างเคียงจากยาเม็ดคุมกำเนิด
 
วันที่ 14 เม.ย. 2553   โดย ภ.ญ.พูลสุข จันทร์วัฒนเดชากุล
 
 
อาการข้างเคียงขอวยาเม็ดคุมกำเนิด
 

วิธีแก้ไขอาการข้างเคียงจากยาเม็ดคุมกำเนิด

ภ.ญ.พูลสุข จันทร์วัฒนเดชากุล


ยาเม็ดคุมกำเนิดถูกนำมาใช้ครั้งแรกในประเทศยุโรป เมื่อปี พ.ศ.2504 ส่วนประเทศไทยนั้นเริ่มใช้เมื่อ พ.ศ. 2505 จวบจนปัจจุบันยาเม็ดคุมกำเนิดก็ยังเป็นวิธีได้รับความนิยม ในการนำมาใช้วางแผนครอบครัว

ยาเม็ดคุมกำเนิด ประกอบด้วย ฮอร์โมนเอสโตรเจน และโปรเจสโตเจน ซึ่งออกฤทธิ์ป้องกันการตั้งครรภ์ แม้ว่าการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด เป็นวิธีคุมกำเนิดที่ค่อนข้างสะดวก ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพสูง แต่ก็อาจเกิดอาการข้างเคียงต่างๆ ขึ้นได้ หากผู้ใช้ได้ทราบล่วงหน้าถึงสาเหตุ วิธีป้องกันและแก้ไขอาการเหล่านั้นแล้ว ก็จะเป็นประโยชน์ในการช่วยลดอาการข้างเคียง และลดความวิตกกังวลลงได้

<< อาการคลื่นไส้อาเจียน >>
สาเหตุ
  1. มักเกิดในผู้ที่เริ่มใช้ยาแผงแรก ๆ โดยที่ร่างกายยังไม่ชินกับยา
  2. เกิดจาการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมนเอสโตรเจนขนาดสูง

การป้องกันและแก้ไข
  1. รับประทานยาหลังอาหารเย็นหรือก่อนนอน
  2. ถ้าใช้ยา 2-3 แผงอาการยังไม่หาย ให้เปลี่ยนยาเม็ดคุมกำเนิดเป็นชนิดที่มีฮอร์โมนเอสโตรเจนขนาดต่ำ
  3. ถ้ามีอาการมากไม่ควรใช้เอสโตรเจน ให้ใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด แผง 35 เม็ดแทน

<< อาการปวดศีรษะ (แบบไมเกรน) >>
สาเหตุ
  1. ฮอร์โมนในยาเม็ดคุมกำเนิดโดยเฉพาะเอสโตรไจน อาจทำให้มีการคั่งของน้ำและเกลือ ทำให้เกิดการปวดศีรษะได้

การป้องกันและแก้ไข
  1. หลีกเลี่ยงการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดในผู้ที่เป็นไมเกรน
  2. อาจเกิดจากสาเหตุอื่น ๆ เช่น เครียดลองหยุดยา 2 เดือน ถ้าอาการหาย พอรับประทานใหม่แล้วเป็นอีก แสดงว่าเป็นเพราะยาคุม เลือกใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดที่เอสโตรเจนต่ำๆ หรือใช้ชนิดแผงละ 35 เม็ดแทน หรือหยุดใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด
  3. หากปวดศีรษะมาก มีอาการตาพร่าหรือมีอาการทางระบบประสาท และสมอง ต้องรีบไปพบแพทย์

<< หน้าเป็นฝ้า >>
สาเหตุ
  1. เกิดจากฤทธิ์ของฮอร์โมนเอสโตรเจนในยาเม็ด

การป้องกันและแก้ไข
  1. ใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีเอสโตรเจนต่ำหรือเปลี่ยนเป็นชนิดแผง 35 เม็ดแทน
  2. หลีกเลี่ยงการถูกแสงแดด
  3. ใช้ครีมป้องกันแสงแดดหรือแสงอุลตร้าไวโอเลต

<< หน้าเป็นสิว >>
สาเหตุ
  1. เกิดจากยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีฤทธิ์ของแอนโดรเจนต่ำ ให้รับประทานยาเตตร้าซัยคลิน วันละ 1 เม็ด เป็นเวลาอย่างน้อย 7 วัน

<< น้ำหนักตัวเพิ่ม >>
สาเหตุ
  1. ฮอร์โมนเอสโตรเจนทำให้เกิดการคั่งของน้ำและไขมันใต้ผิวหนัง
  2. ฮอร์โมนโปรเจสโตเจนทำให้อยากรับประทานอาหารมากขึ้น

การป้องกันและแก้ไข
  1. เลือกใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมนทั้งสองชนิดในขนาดต่ำลง ถ้าไม่ได้ผล เปลี่ยนเป็นชนิดแผงละ 35 เม็ด
  2. ถ้าน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นเกิน 5 กก.ให้หยุดใช้ยา

<< มีเลือดออกระหว่างรอบเดือน >>
สาเหตุ
  1. ระดับฮอร์โมนในร่างกายเปลี่ยนไป มักเกิดกับผู้ที่ใช้ยาเม็ดคุมกำเนิดแผงแรกๆ
  2. อาจเกิดจากการรับประทานยาไม่ถูกวิธี เช่น ไม่ตรงเวลา หรือลืมรับประทานยา
  3. อาจได้รับยาอื่นร่วมด้วย เช่น ยาต้านเชื้อ ยาแก้ชัก ยาระงับประสาท ยาแก้แพ้ ยาขับปัสสาวะ

การป้องกันและแก้ไข
  1. รับประทานยาในเวลาเดียวกันทุกวันและไม่ลืม
  2. หากรับประทานยาอื่นที่มีผลต่อยาเม็ดคุมกำเนิดอื่นร่วมด้วย เช่น ถุงยางอนามัย
  3. หากมีเลือดออกกะปริดกะปรอยเกิน 3 เดือน ควรปรึกษาแพทย์ เพื่อแก้ไขที่สาเหตุอาการต่าง ๆ หรือพิจารณาเปลี่ยนยา

<< เลือดประจำเดือนมาน้อย >>
สาเหตุ
  1. รับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดนานๆ หรือสตรีที่มีรอบเดือน ไม่สม่ำเสมออยู่ก่อน

การป้องกันและแก้ไข
  1. รับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีฤทธิ์เอสโตรเจนสูงขึ้น

<< เลือดประจำเดือนมามาก >>
สาเหตุ
  1. อาจเกิดจากการขาดฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน หรือมีเอสโตรเจนมากเกินไป
  2. เกิดจากพยาธิสภาพในอุ้งเชิงกราน

การป้องกันและแก้ไข

  1. ให้รับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมนในกลุ่มโปรเจสเตอโรนสูงขึ้น หรือ
  2. ให้รับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีฤทธิ์เอสโตรเจนลดลง
  3. แนะนำให้พบแพทย์

<< เลือดประจำเดือนไม่มา >>
สาเหตุ
  1. ตั้งครรภ์เพราะลืมรับประทานยา
  2. ได้รับยาอื่นที่มีผลต่อยาคุม
  3. ได้รับเอสโตรเจนน้อยเกินไปทำให้เยื่อบุมดลูกเจริญไม่เต็มที่

การป้องกันและแก้ไข
  1. ให้ตรวจสอบว่าตั้งครรภ์หรือไม่ ถ้าตั้งครรภ์ให้หยุดใช้ยาทันที
  2. ถ้าไม่ตั้งครรภ์ให้รับประทานต่อไปอีก 1 แผง ถ้าประจำเดือนไม่มาอีก ให้เปลี่ยนเป็นยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีเอสโตรเจนสูงขึ้น

นอกจากนี้อาการข้างเคียงต่าง ๆ อย่างอื่นยังอาจเกิดขึ้นได้ เช่น ปวดประจำเดือน ปวดขา เส้นเลือดขอด เศร้าหมอง อ่อนเพลีย ความรู้สึกทางเพศลดลง อย่างไรก็ตามยาคุมกำเนิดในปัจจุบัน ได้รับการพัฒนาขึ้นมากและลดอาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นได้มาก

ข้อมูลเบื้องต้น เป็นเพียงแนวทางการดูแลตนเองในเบื้องต้น หากมีข้อสงสัยหรือปัญหาที่ไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยตนเอง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ภ.ญ.พูลสุข จันทร์วัฒนเดชากุล

 
 

URL Link : http://www.elib-online.com/doctors/lady_pills02.html

 

     
   


[Home] [โรคเด็ก] [เสพสมให้สมอารมณ์หมาย] [คู่มือเลี้ยงลูก] [คลินิกเด็ก] [ผู้สูงวัย] [ครอบครัว] [คุมกำเนิด] [วัยรุ่น] [เบี่ยงเบน] [กฏหมาย] [สุขภาพจิต] [ผู้หญิง ผู้หญิง] [กามโรค]