บทความเกี่ยวกับ ผู้หญิง ผู้หญิง
คนเป็นคนที่ - 4952 [Date : 17 พ.ย. 2550 ]   
 
พยากรณ์-การคลอดก่อนกำหนด
 
วันที่ 17 พ.ย. 2550   โดย รศ.นพ.ธีระพงศ์ เจริญวิทย์
 
 

 

 

การตรวจวินิจฉัยว่าคุณแม่เริ่มมีการเจ็บครรภ์ก่อนกำหนดจริง หรือเป็นเพียงการเจ็บครรภ์หลอกนั้น แพทย์จะใช้วิธีการประเมินสภาพของปากมดลูก ซึ่งปกติปากมดลูกเป็นอวัยวะที่มีรูปร่างเป็นกระสวยที่มีส่วนประกอบส่วนใหญ่เป็นเนื้อเยื่อที่เป็นพังผืด (Fibrous) ส่วนร้อยละ 10 จะเป็นกล้ามเนื้อเรียบครับ

วัดความยาวปากมดลูกด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง

        

เป็นที่ทราบกันดีว่าการบางตัวและการเปิดขยายปากมดลูกนี้น่าจะเกี่ยวข้องกับการคลอดก่อนกำหนด ซึ่งการตรวจภายในมีความไม่แน่นอนในการประเมินการบางตัวและการขยายของปากมดลูก ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ของผู้ตรวจเป็นหลัก อีกทั้งยังเป็นข้อห้ามในกรณีที่คุณแม่มีประวัติน้ำเดินมาก่อนด้วย

ปัจจุบันจึงมีการนำคลื่นเสียงความถี่สูงมาใช้ในการวัดความยาวของปากมดลูกซึ่งจะมีความยาวเฉลี่ยเท่ากับ 35-40 มิลลิเมตร ที่อายุครรภ์ 14-22 สัปดาห์

โดยเกณฑ์ในการวัดความยาวปากมดลูกด้วยการอัลตราซาวนด์จะต้องถ่ายปัสสาวะก่อน แล้วค่อยๆ สอดหัวตรวจคลื่นเสียงความถี่สูงซึ่งจะหุ้มด้วยถุงยางอนามัยเข้าไปในช่องคลอด จากนั้นก็จะหมุนหัวตรวจเพื่อให้เห็นภาพในการวัดความยาวของปากมดลูก

จาการตรวจดูด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง พบว่าปากมดลูกจะมีการบางตัวลงโดยเริ่มจากปากมดลูกด้านในก่อนครับ แล้วจึงขยายออกมาด้านนอก ซึ่งการวัดความยาวของปากมดลูก สามารถใช้คาดคะเนการเกิดภาวะคลอดก่อนกำหนดได้โดยเฉพาะในกลุ่มที่อาจมีความเสี่ยงสูง ส่วนกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการคลอดก่อนกำหนดต่ำ ไม่พบว่าการตรวจกรองด้วยวิธีนี้จะมีประโยชน์

การตรวจหา Fetal Fibronectin

ปัจจุบันมีการตรวจพัฒนาเครื่องมือและคอมพิวเตอร์ที่สามารถตรวจวัดการหดนัดตัวของมดลูกได้ที่บ้าน โดยการส่งตัวข้อมูลทางโทรศัพท์ก็จะสามารถตรวจพบว่ามีการเพิ่มความถี่ของการหดรัดตัวของมดลูก 24-48 ชั่วโมงก่อนการเจ็บครรภ์คลอด มีความไวร้อยละ 57-80 แต่เนื่องจากเครื่องมือมีราคาแพงและไม่สะดวกสำหรับคุณแม่ที่จะใช้เอง จึงยังไม่ได้นำมาใช้ในประเทศไทย

นอกจากนี้ยังมีการใช้ตัวบ่งชี้ทางชีวเคมี สำหรับการพยากรณ์การเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด ซึ่งในการนำมาใช้ทางคลินิกต้องคำนึงถึงความเหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นแหล่งของการเก็บตัวอย่าง เช่น เลือด สิ่งคัดหลั่ง หรือแม้แต่น้ำคร่ำ และต้องคำนึงถึงระยะเวลาที่สามารถใช้ในการทำนาย ซึ่งบางการทดลองให้ผลเมื่ออายุครรภ์ของคุณแม่มากแล้ว ก็ย่อมมีประโยชน์น้อยลง ตัวอย่างค่าชีวเคมีที่ใช้ในปัจจุบันได้มุ่งความสนใจไปที่การตรวจ Fetal Fibronectin ซึ่งในขณะตั้งครรภ์นั้นพบในเยื่อหุ้มน้ำคร่ำ (Amniotic Membrone)

มีรายงานพบว่า Fetal Fibronectin ในสิ่งคัดหลั่งในช่องคลอดถึงร้อยละ 50 ในไตรมาสแรกของการตั้งครรภ์ และมีเพียงร้อยละ 4 ที่อายุครรภ์ 21-37 สัปดาห์ และพบมากอีกร้อยละ 30 ที่อายุครรภ์หลัง 37 สัปดาห์ การศึกษาระยะหลังๆ ยืนยันว่าหลังอายุครรภ์ 22 สัปดาห์จะไม่สามารถตรวจพบได้ และจะตรวจพบอีกทีเมื่ออายุครรภ์ 35 สัปดาห์ไปแล้ว นอกจากจะเริ่มเกิดการเจ็บครรภ์คลอด หรือน้ำคร่ำเดินก่อนกำหนด การตรวจทำได้โดยการเก็บตัวอย่างมูกที่ปากช่องคลอดหรือในช่องคลอด และนำมาทดสอบทางห้องปฏิบัติการได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 24 สัปดาห์เป็นต้นไป

การทดสอบ Fetal Fibronectin จะให้ได้ผลดีควรเก็บตัวอย่างก่อนการใส่นิ้วตรวจทางช่องคลอดหรือบริเวณปากมดลูก การตรวจบริเวณปากมดลูกภายใน 24 ชั่วโมงก่อนการทดสอบนี้ จะส่งผลให้เกิดผลบวกลวงได้ครับ ไม่ควรทำให้สิ่งคัดหลั่งในช่องคลอดเกิดการปนเปื้อนด้วยครีมสบู่ ยาฆ่าเชื้อ หรือสารหล่อลื่นซึ่งสารเหล่านี้จะทำให้เกิดความผิดพลาดในการอ่านผลได้ และไม่ควรจะเก็บสิ่งคัดหลั่งมาตรวจภายใน 24 ชั่วโมงหลังร่วมเพศ ทั้งควรหลีกเลี่ยงการทดสอบนี้ในผู้ป่วยที่มีรกเกาะต่ำ รกลอกตัวก่อนกำหนด หรือเลือดออกทางช่องคลอดถ้าค่าของ Fetal Fibronectin สูงขึ้นที่อายุครรภ์ 13-20 สัปดาห์ สามารถทำนายการคลอดก่อนกำหนดได้ในช่วงอายุครรภ์อ่อนๆ การนำเอาการทดสอบนี้มาใช้สามารถลดค่าใช้จ่ายในการรักษาที่ไม่จำเป็น ลดระยะเวลาการอยู่โรงพยาบาลตลอดจนหลีกเลี่ยงภาวะแทรกซ้อนจากการใช้ยาต้านการหดรัดตัวของมดลูก

ปัจจุบันสูติแพทย์จะแนะนำคุณแม่ที่มีความเสี่ยงต่อการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดให้ตรวจคัดกรอง โดยอาศัยประวัติ Fetal Fibronectin และความยาวของปากมดลูกจากการตรวจด้วยคลื่นสียงความถี่สูงทางช่องคลอดซึ่งสามารถทำได้ตั้งแต่ไตรมาสที่สองในรายที่ไม่มีอาการเจ็บครรภ์คลอดหรือทำในรายที่สตรีตั้งครรภ์มีความเสี่ยงสูงจากประวัติ หรือทำในกรณีสตรีตั้งครรภ์ เริ่มมีอาการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดแล้ว ในฉบับหน้าผมจะเล่าเกี่ยวกับการป้องกันการคลอดก่อนกำหนดให้คุณแม่เตรียมตัวไว้นะครับ

 

 

 

 
 

[ ที่มา...นิตยสารรักลูก ปีที่ 25 ฉบับที่297 ตุลาคม 2550 ]

 

     
   


[Home] [โรคเด็ก] [เสพสมให้สมอารมณ์หมาย] [คู่มือเลี้ยงลูก] [คลินิกเด็ก] [ผู้สูงวัย] [ครอบครัว] [คุมกำเนิด] [วัยรุ่น] [เบี่ยงเบน] [กฏหมาย] [สุขภาพจิต] [ผู้หญิง ผู้หญิง] [กามโรค]