บทความเกี่ยวกับ คลินิกเด็ก
คนเป็นคนที่ - 1341 [Date : 26 เม.ย. 2553 ]   
 
คำถามจากหนุ่ม 13
 
วันที่ 26 เม.ย. 2553   โดย ผศ.นพ.พนม เกตุมาน
 
 










คำถามจากหนุ่ม 13

ในขณะนี้ผมอายุ 13 ปี อยู่ชั้นม.2 ผมอยากถามว่า ผมจำเป็นที่ต้องถ่ายอุจจาระไหม ผมรู้ว่าถ้าไม่ถ่ายอุจจาระจะทำให้เราเสียสุขภาพ แต่ในแต่ละวันผมอุจจาระวันละ 3 ครั้ง เช้า กลางวัน เย็น ซึ่งผมติดนิสัยการถ่ายลักษณะนี้มาตั้งแต่ประถมแล้ว ห้องน้ำที่โรงเรียนผมนั้นสะอาด แต่ชอบมีนักเรียนปีนขึ้นมาแอบดู ผมมักกลั้น จึงทำให้เลอะเทอะ เพื่อนๆ ที่เห็นก็หัวเราะ ผมอายมาก อยากรู้ว่าการเข้าห้องน้ำที่โรงเรียนเป็นเรื่องน่าอายหรือไม่

พจน์





คุณพจน์เขียนมาถามหลายประเด็น บางประเด็นเป็นเรื่องความรู้เกี่ยวกับทางเพศ บางประเด็นเป็นเรื่องเกี่ยวกับสุขภาพประจำตัวทั่วไป ซึ่งน่าจะเป็นประโยชน์สำหรับผู้อื่น ที่อยู่ในวัยเดียวกับคุณพจน์ บางข้อหลายคนอาจจะนึกเหมือนกัน แต่ไม่ได้ถาม เพราะเป็นสิ่งที่ปฏิบัติกันจนเป็นปกติอยู่ทุกวันจนเราไม่เคยย้อนถามตัวเองว่า ทำไมเราต้องทำอย่างนั้น หมอตอบคำถามคุณพจน์แล้วก็ได้คิดว่าความสงสัยของคนนั้น น่าจะเป็นประโยชน์ในการเรียนรู้ทุกๆ เรื่อง ควรหัดตั้งคำถามและแสวงหาคำตอบ เช่นเดียวกับคุณพจน์เหมือนกัน
คุณพจน์ถามว่า จำเป็นที่ต้องถ่ายอุจจาระไหม หมอตอบได้อย่างชัดเจนว่า จำเป็น เหตุผลก็คือ คนเรากินอาหารเข้าไปเพื่อสกัดเอาสารอาหารที่มีคุณค่า มีประโยชน์ และจำเป็นต่อการดำเนินชีวิต ขบวนการนี้เรียกว่า ย่อยอาหาร ซึ่งจะเกิดขึ้นตลอดทางเดินอาหารตั้งแต่ปาก หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ และทวารหนัก ดังนั้นอาหารที่เรากินเข้าไป บางส่วนจะเป็นของเหลือ ซึ่งไม่จำเป็นต่อร่างกาย และต้องขับออก ทิ้งไปเป็นอุจจาระเราคงไม่สามารถเก็บของเสียนี้ไว้ได้ เพราะมันจะสะสมมากขึ้นเรื่อยๆ ร่างกายจึงมีกลไกหมักของเสียนี้ให้พร้อมขับถ่ายโดยใช้จุลินทรีย์ในลำไส้ใหญ่ การหมักเช่นนี้ ทำให้กากอาหารกลายเป็นอุจจาระ และลำไส้ใหญ่พร้อมที่จะขับถ่ายออกทางทวารหนัก โดยทั่วๆ ไป กากอาหารที่เรากินเข้าไปจะถูกขับถ่ายออกมาภายใน 1-2 วัน และเพื่อให้ร่างกายขับถ่ายได้สะดวก ไม่รบกวนกิจวัตรประจำวัน เราสามารถฝึกให้ร่างกายขับถ่ายวันละ 1 ครั้ง เช่น ฝึกให้ถ่ายอุจจาระทุกเช้า (หรือทุกเย็น) ถ้าฝึกตั้งแต่เล็กก็จะกลายเป็นนิสัยไปจนโต ใครถูกฝึกให้ถ่ายทุก 2-3 วันหรือทุกสัปดาห์ ก็สามารถทำได้แต่ไม่ค่อยดี เพราะถ้าอุจจาระไม่ถูกขับถ่าย ร่างกายก็จะดูดซึมน้ำที่อยู่ในกากอาหาร ซึ่งกำลังกลายเป็นอุจจาระออกไปเรื่อยๆ ทำให้อุจจาระแข็ง เกิดภาวะที่เรียกว่า ท้องผูก ซึ่งจะเกิดอาการอึดอัด ปวดท้อง แน่นท้อง และเวลาถ่ายอุจจาระก็จะเจ็บปวดบริเวณทวารหนัก เนื่องจากก้อนอุจจาระมักจะใหญ่และแข็งเกิดการเสียดสีกับเยื่อบุทวารหนัก ทำให้หลอดเลือดดำที่ทวารหนักโป่งพองจนกลายเป็นก้อนที่เรียกว่า ริดสีดวงทวาร บางทีก้อนริดสีดวงนี้จะแตกจากการเสียดสีเกิดเป็นภาวะเลือดออกที่ทวารหนักเวลาถ่ายอุจจาระ

บางคนท้องผูกนานๆ อุจจาระแข็งและโตจนไม่สามารถออกมาได้ เนื่องจากสะสมไว้นาน เกิดการคั่งของอุจจาระมาก จนในที่สุดร่างกายทนไม่ไหว ต้องบีบรัดลำไส้ใหญ่ ดันเอาอุจจาระที่ยังเหลวๆ ดันก้อนที่เหมือนจุกอุดที่ปากทวารหนักออกมา เกิดภาวะที่เรียกว่า อุจจาระเล็ด เหมือนอย่างที่คุณพจน์เป็นก็ได้ ดังนั้น ถ้าคุณพจน์มีภาวะท้องผูกเรื้อรังอยู่ในขณะนี้ด้วย ควรรักษาให้อาการท้องผูกหายก่อนอาการอุจจาระเล็ดก็จะหายไป

ภาวะอุจจาระเล็ด อาจเกิดจากภาวะอื่นได้ เช่น การกลั้นอุจจาระ เพราะเมื่อเริ่มรู้สึกปวดอุจจาระ ร่างกายจะพยายามบีบรัดลำไส้ใหญ่ให้ขับไล่อุจจาระนั้นออกมาโดยอัตโนมัติ เราอาจกลั้นได้ชั่วระยะเวลาหนึ่ง แต่ในที่สุดก็จะสู้กลไกโดยอัตโนมัติของร่างกายไม่ได้ พอเผลออุจจาระก็จะถูกขับออกมาในจังหวะที่ไม่เหมาะ อย่างเช่นที่เกิดกับคุณพจน์ได้เหมือนกัน ดังนั้นเวลาคุณพจน์มีอาการปวดอุจจาระ ควรหาทางเข้าไปถ่ายอุจจาระโดยเร็ว อย่ากลั้นเอาไว้นานๆ การเข้าห้องน้ำที่โรงเรียนเป็นเรื่องปกติครับ ไม่น่าอายแต่อย่างใด ถ้ากลัวการถูกแอบดูก็น่าจะปรึกษาพ่อแม่ คุณครูหรือขอร้องกับเพื่อนดีๆ ว่าอย่าแอบดูกันเลย ถ้าไม่เชื่อจะเอาปืนฉีดน้ำยิงตาคนแอบดู แค่ขู่เพื่อนอย่างนี้ คงไม่มีใครกล้าแอบดูคุณพจน์อีก

คุณพจน์ฝึกตัวเองให้ถ่ายอุจจาระวันละ 3 ครั้ง นับว่ามากเกินกว่าเด็กทั่วๆ ไป ทำให้อาจไม่สะดวกเวลาเรียนหนังสือ แล้วเวลากลางวันคุณพจน์ไม่กล้าเข้าห้องน้ำ เลยเกิดภาวะอุจจาระเล็ด ดังนั้นถ้าสามารถฝึกให้ถ่ายวันละ 1-2 ครั้งได้จะดีกว่า ควรหาเวลาฝึกเช่น ตอนปิดเทอม วันหยุด แล้วลองกลั้นการถ่ายอุจจาระกลางวัน รอเอาไว้ถ่ายตอนเย็น ทำบ่อยๆ ร่างกายจะเคยชินเองครับ

ผศ.นพ.พนม เกตุมาน
หน่วยจิตเวชเด็กและวัยรุ่น ภาควิชาจิตเวชศาสตร์
คณพแพทย์ศาสตร์ศิริราชพยาบาล




(update 14 ธันวาคม 2002)
[ ที่มา.. life & family   ปีที่ 6 ฉบับที่ 61 เมษายน 2544 ]

 
 

[ ที่มา...http://www.elib-online.com/childclinic/child_clinic45171.html ]

URL Link : http://www.elib-online.com/childclinic/child_clinic45171.html

 

     
   


[Home] [โรคเด็ก] [เสพสมให้สมอารมณ์หมาย] [คู่มือเลี้ยงลูก] [คลินิกเด็ก] [ผู้สูงวัย] [ครอบครัว] [คุมกำเนิด] [วัยรุ่น] [เบี่ยงเบน] [กฏหมาย] [สุขภาพจิต] [ผู้หญิง ผู้หญิง] [กามโรค]